<p>In opdracht van Aquifer Advies heeft Periplus Archeomare in samenwerking met Aquatech Diving een archeologisch onderzoek uitgevoerd in de vaarweg Molenrak in het IJsselmeer. Het betrof een inventariserend veldonderzoek (onderwaterfase verkennend) in de vorm van duikinspectie op drie locaties met mogelijke historisch scheepsresten. Op de meest westelijke locatie (nr 12) is een recente bodemverstoring (sleepspoor) aangetroffen. Op beide oostelijke locaties (nr 48 en 49) bestaan de aangetroffen resten uit platige betonbrokken met betonijzer. Deze resten zijn hier vermoedelijk met opzet gedumpt, en liggen hier al mogelijk enkele jaren, gezien de begroeiing met mosselen. Geen van de aangetroffen objecten heeft een archeologische waarde, maar de betonbrokken kunnen wel baggerobstakels vormen. Geadviseerd wordt dan ook, om het gebied vrij te geven voor de voorgenomen verdieping. Het kan niet worden uitgesloten dat zich in de rest van het aangepaste plangebied toch nog afgedekte objecten van cultuurhistorische waarde bevinden. Daarom is de uitvoerder van de verdiepingswerkzaamheden geïnstrueerd om bij een eventuele vondst met een mogelijke archeologische waarde direct contact op te nemen met het bevoegd gezag, zoals dat in de Erfgoedwet (2016) staat voorgeschreven.</p>

<p>In opdracht van MUG ingenieursbureau heeft Periplus Archeomare in samenwerking met Aquatech Diving een archeologisch onderzoek uitgevoerd in het IJsselmeer bij Kornwerderzand. Het betrof een inventariserend veldonderzoek (onderwaterfase verkennend) in de vorm van duikinspectie op een mogelijke historisch scheepswrak.<br>Op twee locaties in het plangebied voor de vismigratierivier is een inspectieonderzoek uitgevoerd op de waterbodem. Op de zuidelijke onderzoekslocatie zijn losse stukken ketting en een houten zijzwaard met metaalbeslag aangetroffen. Op de noordelijke onderzoekslocatie ligt een recente stalen kabel. Geen van de aangetroffen objecten heeft een archeologische waarde, maar de objecten kunnen wel baggerobstakels vormen.</p>

<p>In opdracht van de provincie Flevoland heeft Periplus Archeomare in samenwerking met Aquatech Diving een archeologisch onderzoek uitgevoerd nabij Urk in het IJsselmeer. Het betrof een inventariserend veldonderzoek (onderwaterfase verkennend) in de vorm van duikinspectie op twee locaties met mogelijke historisch scheepsresten. Op locatie nr. 22 is een recente stalen roeivlet van 4,85 x 1,85 x 0,6 meter aangetroffen, sterk begroeid met zoetwatermosselen. Het wrakje is leeg, een eventuele motor ontbreekt. Het wrakje heeft geen archeologische waarde, maar kan wel een baggerobstakel vormen voor de geplande werkzaamheden. Op de tweede onderzoekslocatie (nr. 10) zijn twee scheepwrakken aangetroffen. Beide schepen behoren vrijwel zeker tot de categorie “bolkop” houten vissersschepen die op de Zuiderzee hebben gevaren. Eén wrak, een vermoedelijke botter of schokker met visbun met afmetingen 15.0 x 5,2 meter is nog grotendeels intact en bijna tot het gangboord rechtstandig weggezonken in de waterbodem, die bestaat uit fijn zand. Het tweede wrak ligt direct ten noorden van het eerste maar is minder coherent, maakt iets slagzij in de bodem en de bakboordkant is niet zichtbaar. De lengte is vermoedelijk gelijk aan het eerste wrak. Het feit dat hier twee wrakken liggen, de afwezigheid van los vondstmateriaal, scheepsinventaris en zijzwaarden doen vermoeden dat het hier gaat om een bewuste afzinkoperatie van niet-rendabele schepen. Op grond van de afwezigheid van paalwormaantasting zijn de wrakresten na de afsluiting van de Zuiderzee (1932) te dateren. De schepen zelf dateren vermoedelijk uit eind negentiende tot begin twintigste eeuw. Geadviseerd wordt om geen nader veldonderzoek (waarderend onderzoek) uit te voeren. Het is effectiever en efficiënter om eerst archiefonderzoek naar deze wrakken te doen. Indien uit het archief relevante details naar voren komen, kan altijd worden besloten tot extra veldonderzoek. Indien de wrakken vanwege de planontwikkelingen niet kunnen blijven liggen, en eventueel archiefonderzoek niet voldoende informatie oplevert, wordt voorgesteld om de resten na de berging nog nader te laten bekijken en – indien nodig – te documenteren. Dit onderzoek kan plaatsvinden op een ponton of op de kant in samenwerking met specialisten (bijvoorbeeld A. van Holk van het Nieuw Land Erfgoed Centrum ). Tot de geplande ingreep wordt geadviseerd om de verschillende wraklocaties (waaronder ook de locatie van ARCHIS waarneming 408303, een wrak dat eerder is onderzocht en vrijgegeven door de RCE) vrij te geven voor eventueel onderzoek door de Landelijke Werkgroep Archeologie Onder Water (LWAOW). Het kan niet worden uitgesloten dat zich in de rest van het aangepaste plangebied toch nog afgedekte objecten van cultuurhistorische waarde bevinden. Daarom is de uitvoerder van de verdiepingswerkzaamheden geïnstrueerd om bij een eventuele vondst met een mogelijke archeologische waarde direct contact op te nemen met het bevoegd gezag, zoals dat in de Erfgoedwet (2016) staat voorgeschreven.</p>