ปัญหาความยินยอมของผู้บริจาคอวัยวะที่เสียชีวิต

“การปลูกถ่ายอวัยวะ” (Organ Transplantation) เป็นวิธีการรักษาอีกวิธีหนึ่งที่เป็นที่ยอมรับในวงการแพทย์ว่าเป็นการรักษาที่มีมาตรฐานช่วยให้ผู้ป่วยที่อวัยวะสาคัญล้มเหลวระยะสุดท้ายกลับมามีชีวิตใหม่ได้เป็นปกติอีกครั้งและเป็นการรักษาที่มีประสิทธิภาพและคุ้มค่ามากที่สุด จึงทำให้มีผู้ป่วยเป็นจำนวนมากที่ต้องการปลูกถ่ายอวัยวะ ซึ่งปัจจัยสำคัญที่สุดในการรักษานี้ คือ การให้ได้มาซึ่งอวัยวะบริจาคจากผู้ที่เสียชีวิต แต่เนื่องจากการที่ประเทศไทยยังไม่มีกฎหมายที่กำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการบริจาคอวัยวะที่ชัดเจนแน่นอนจึงก่อให้เกิดปัญหาอุปสรรคตามมาซึ่งปัญหาหนึ่งที่สำคัญสาหรับประเทศไทย คือ การให้ความยินยอมและความสามารถในการให้ความยินยอม ซึ่งปัญหาดังกล่าวนอกจากจะส่งผลทำให้อวัยวะไม่เพียงพอต่อผู้ป่วยที่รอรับการรักษาแล้ว ยังส่งผลทาให้บุคลากรทางแพทย์ไม่มีความมั่นใจการปฏิบัติหน้าที่เนื่องจากกลัวว่าจะเกิดความเสี่ยงที่ต้องรับผิดในทางอาญาและแพ่งได้ การค้นคว้าอิสระฉบับนี้จึงทำการศึกษาถึงหลักเกณฑ์และเงื่อนไขต่าง ๆ ในการนำอวัยวะจากคนที่เสียชีวิตในประเทศไทยโดยศึกษาเปรียบเทียบกับมาตราทางกฎหมายเกี่ยวกับการบริจาคอวัยวะของบางประเทศ ได้แก่ สหรัฐอเมริกา และ ฝรั่งเศส เป็นต้น เพื่อนำมาปรับใช้และเพื่อการกำหนดหลักเกณฑ์ให้กับบุคลากรทางการแพทย์ที่จะมีอำนาจกระทำการปลูกถ่ายได้โดยชอบด้วยกฎหมายและเพื่ออุดช่องว่างสำหรับบุคลากรทางแพทย์ที่จะกระทำการโดยไม่สุจริต ผู้เขียนเห็นว่า แม้ว่าประเทศไทยจะมีหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับการบริจาคอวัยวะอยู่บ้าง แต่หลักเกณฑ์ดังกล่าวอยู่ในลักษณะข้อบังคับ ระเบียบ ประกาศ ซึ่งไม่อาจบังคับได้อย่างกฎหมาย อีกทั้งหลักเกณฑ์ดังกล่าวที่กำหนดแยกออกจากกันคนละฉบับจึงยากต่อการนามาใช้บังคับ จึงเสนอให้มีการบัญญัติกฎหมายเกี่ยวการบริจาคอวัยวะเป็นการเฉพาะในรูปแบบของพระราชบัญญัติ มีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบของการให้ความยินยอมโดยยังคงยึดถือหลักการและแนวคิดเดิม รวมทั้งเพิ่มความสามารถของบุคคลในการให้ความยินยอม ทั้งนี้เพื่อประโยชน์ในทางการแพทย์