รัฐกับโควิด 19: เปรียบเทียบการบริหารจัดการวิกฤตของรัฐไทยกับต่างประเทศและเสียงสะท้อนจากกลุ่มบุคลากรทางการแพทย์

สถานการณ์โควิด 19 ส่งผลกระทบต่อภาคสังคม เศรษฐกิจ และสาธารณสุขอย่างมาก ประเทศไทย และทุกประเทศต่าง ๆ ทั่วโลกล้วนมีการบริหารจัดการกับสถานการณ์โควิด 19 ตามสถานการณ์และบริบทที่สอดคล้องและแตกต่างกันไป ตลอดจนในสถานการณ์โควิด 19 นี้ “บุคลากรทางการแพทย์” ซึ่งมีหน้าที่รักษาเยียวยาภาคประชาชนในสถานการณ์วิกฤตโรคระบาด เป็นกลุ่มผุ้มีส่วนได้ส่วนเสียโดยตรงที่การศึกษาความคิดเห็นของกลุ่มอาชีพดังกล่าวจะนำไปสู่การเรียนรู้ข้อค้นพบที่อาจนำไปสู่การพัฒนาการบริหารจัดการวิกฤตโรคระบาดของภาครัฐต่อไป การศึกษาครั้งนี้จึงปรับใช้ทั้งวิธีการศึกษาเชิงเคราะห์เปรียบเทียบเนื้อหาการบริหารจัดการโควิด 19 ของรัฐไทยกับต่างประเทศ รวมถึงการวิจัยเชิงสำรวจถึงความคิดเห็นของบุคลากรทางการแพทย์กรณีศึกษาที่มีต่อการบริหารจัดการโควิด 19 ของรัฐงานศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์หลัก 2 ประการ 1) เพื่อเปรียบเทียบการบริหารจัดการสถานการณ์โควิด 19 ของรัฐไทยและต่างประเทศ 2) เพื่อสำรวจความคิดเห็นของบุคลากรทางการแพทย์ต่อการบริหารจัดการสถานการณ์โควิด 19 ของรัฐไทย สำหรับวัตถุประสงค์ประการแรก ผู้ศึกษามีข้อค้นพบว่าแต่ละรัฐแต่ละประเทศในภาวะวิกฤตโรคระบาดจะดำเนินการเพื่อให้คงไว้ซึ่งโครงสร้างหลักทางสังคมในมิติสังคมและเศรษฐกิจ รวมถึงด้านสาธารณสุขและสุขภาพทั้งในด้านการวางแผนการป้องกันภัยพิบัติจากโรคระบาด ด้านการเตรียมความพร้อมรับมือจากภัยของโรคระบาด ด้านการช่วยเหลือกู้ภัยในภาวะฉุกเฉินของโรคระบาด และด้านการฟื้นฟูภายหลังของโรคระบาด ซึ่งแต่ละประเทศมีการบริหารจัดการวิกฤตโรคระบาดที่สอดคล้องมากกว่าแตกต่างกัน เนื่องจากจำเป็นต้องมีการปฏิบัติตามวิธีการซึ่งมีความเป็นสากลที่องค์การอนามัยโลกเสนอแนะ แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือ งบประมาณและทรัพยากร ซึ่งทุกประเทศจะมีการจัดสรรงบประมาณดำเนินการในส่วนต่าง ๆ ตามฐานเศรษฐกิจและความเหมาะสมตามบริบทของแต่ละประเทศ ในวัตถุประสงค์ประการที่สอง ผู้ศึกษาได้ทำการเก็บข้อมูลความคิดเห็นของบุคลากรทางการแพทย์ กรณีศึกษาโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ จังหวัดปทุมธานี จำนวน 389 คน โดยผลการศึกษาชี้ให้เห็นข้อค้นพบว่า บุคลากรทางการแพทย์มีข้อเสนอแนะที่สามารถนำไปพัฒนาเป็นข้อเสนอแนะเชิงนโยบายได้ โดยจากการวิเคราะห์ด้วยสถิติพบว่า บุคลากรทางการแพทย์ส่วนใหญ่มีความคิดเห็นต่อการบริหารจัดการโควิด 19 ของรัฐอยู่ในระดับ “เห็นด้วยปานกลาง” กล่าวคือบุคลากรทางการแพทย์เห็นด้วยกับการบริหารจัดการโควิด 19 ของภาครัฐในภาพรวม แม้จะมีบางมิติ ได้แก่ การบริหารจัดการวัคซีน และมาตรการการเยียวยาผู้ป่วย ที่บุคลากรทางการแพทย์บางส่วนมากกว่ากึ่งหนึ่งที่ไม่เห็นด้วย และจากการทดสอบด้วยสถิติเชิงอนุมานเพื่อค้นหาข้อค้นพบเพิ่มเติมทำให้ได้พบว่าบุคลากรทางการแพทย์ที่มีลักษณะแตกต่างกันจะมีความคิดเห็นต่อการบริหารจัดการโควิด 19 ของรัฐที่แตกต่างกัน อย่างมีนัยยะสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ซึ่งกลุ่มบุคลากรทางการแพทย์ยังมีการสะท้อนความคิดเห็นเพิ่มเติมที่แสดงให้เห็นว่ารัฐยังต้องมีการสนับสนุนงบประมาณและความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในการบริหารจัดการทรัพยากรที่จำเป็น ตลอดจนควรสนับสนุนให้ทุกภาคส่วนปฏิบัติการการซ้อมแผนเพื่อรองรับสถานการณ์ฉุกเฉิน การศึกษาในครั้งนี้จึงค้นพบข้อเสนอแนะเชิงนโยบายที่น่าสนใจ อันได้แก่ การให้รัฐพัฒนาภาคีเครือข่ายในต่างประเทศมากยิ่งขึ้น และการเสนอให้รัฐสนับสนุนจัดกิจกรรมฝึกซ้อมแผนตอบโต้การระบาดของโรคอุบัติใหม่ในทุกหน่วยงาน