การพัฒนาชีวภัณฑ์สารสกัดหยาบสมุนไพรเคลือบอนุภาคนาโนไคโตซาน เพื่อควบคุมโรคเน่าเละของผักกาดขาวปลี

การศึกษาวิจัยครั้งนี้เพื่อทดสอบประสิทธิภาพของสารสกัดพืช 5 ชนิด ได้แก่ ใบฝรั่ง ใบพลู เปลือกทับทิม รากหญ้าคา และหัวแก่นตะวันในการยับยั้งการเจริญของเชื้อ Pectobacterium carotovorum subsp. carotovorum สายพันธุ์ PCC15 สาเหตุโรคเน่าเละของผักกาดขาวปลี ประกอบด้วย 20 กรรมวิธี ของการใช้สารสกัดหยาบพืชทั้ง 5 ชนิด ที่สกัดด้วยตัวทำละลายน้ำ เอทานอล 95 เปอร์เซ็นต์ เอทิลอะซิเตท และเฮกเซน ซึ่งผ่านการกรองและระเหยแห้งภายใต้สภาพสูญญากาศ ผลการทดลองพบว่า สารสกัดหยาบใบพลูด้วยตัวทำละลายเอทานอล 95 เปอร์เซ็นต์ และสารสกัดหยาบใบพลูด้วยตัวทำละลายเอทิลอะซิเตทมีประสิทธิภาพยับยั้งเชื้อสาเหตุโรคเน่าเละได้ดีที่สุด โดยแสดงบริเวณยับยั้ง 27.5 และ 26.4 มิลลิเมตร ตามลำดับ ซึ่งแตกต่างทางสถิติกับกรรมวิธีควบคุม (P=0.05) ความเข้มข้นที่เหมาะสมของสารสกัดหยาบใบพลูด้วยเอทานอล 95 เปอร์เซ็นต์ และสารสกัดหยาบใบพลูด้วยเอทิลอะซิเตทในการยับยั้งเชื้อโรคสายพันธุ์ PCC15 ได้แก่ 7.5 และ 10 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ ต่อจากนั้นการราดดินที่ติดเชื้อโรคสายพันธุ์ PCC15 (ความเข้มข้น 1x108 cfu/ml) ด้วยสารสกัดหยาบใบพลูที่สกัดด้วยเอทานอล 95 เปอร์เซ็นต์ ความเข้มข้น 10 เปอร์เซ็นต์ หรือราดดินด้วยสารสกัดหยาบใบพลูที่สกัดด้วยเอทิลอะซิเตท ความเข้มข้น 10 เปอร์เซ็นต์ สามารถยับยั้งการเจริญของ PCC15 ภายใต้สภาพห้องปฏิบัติการได้อย่างมีประสิทธิภาพแตกต่างทางสถิติกับกรรมวิธีควบคุม (P=0.05) การใช้สารสกัดหยาบใบพลูที่สกัดด้วยเอทิลอะซิเตท ความเข้มข้น 10 เปอร์เซ็นต์ ทุก 7 วัน จำนวน 5 ครั้ง หรือทุก 14 วัน จำนวน 3 ครั้ง เมื่อ 0, 7, 14, 21 และ 28 วัน หรือ 0, 14 และ 28 วัน หลังปลูกเชื้อโรคสายพันธุ์ PCC15 (1x108 cfu/ml) ในดิน ภายใต้สภาพเรือนปลูกพืชทดลอง มีประสิทธิภาพสูงสุดในการต่อต้านเชื้อโรคสายพันธุ์ PCC15 เมื่อเปรียบเทียบกับกรรมวิธีควบคุม (P=0.05) ยิ่งไปกว่านั้น Fraction ที่ 8 ของสารสกัดใบพลูด้วยเอทิลอะซิเตทจากทั้งหมด 21 fractions จำแนกโดยวิธี column chromatography ซึ่งมีประสิทธิภาพสูงที่สุดในการยับยั้ง PCC15 ได้ถูกนำมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์สารสกัดใบพลูเคลือบอนุภาคนาโนไคโตซานที่มีประสิทธิภาพสูงในการยับยั้งเชื้อสาเหตุโรคเน่าเละ โดยประสิทธิภาพการยับยั้งจะคงที่นาน 12 เดือน เมื่อเก็บรักษาผลิตภัณฑ์ในสภาพอุณหภูมิ 4 องศาเซลเซียส หากเก็บที่อุณหภูมิห้องประสิทธิภาพจะคงที่ภายใน 3 เดือน หลังจากนั้นประสิทธิภาพจะลดลงตามระยะเวลาในการเก็บรักษา แสดงให้เห็นถึงประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ดังกล่าวในการยับยั้งเชื้อสาเหตุโรคเน่าเละที่สนับสนุนภูมิปัญญาท้องถิ่นด้วยพืชท้องถิ่นในการลดหรือทดแทนสารเคมีทางการเกษตรในโปรแกรมการจัดการโรคพืชอย่างยั่งยืน