มาตรการทางกฎหมายในการควบคุมการปล่อยทิ้งขยะจากปฏิบัติการของเรือเดินทะเล

ทะเลเป็นแหล่งทรัพยากรที่สาคัญแห่งหนึ่งของโลกที่มนุษย์ใช้ประโยชน์ นอกจากประโยชน์ทางด้านทรัพยากรแล้ว มนุษย์ยังใช้ประโยชน์ด้านอื่นๆ หนึ่งในนั้นคือด้านการคมนาคมทางทะเลซึ่งถือเป็นช่องทางหนึ่งที่สาคัญมากตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน จากในอดีตมนุษย์ใช้ทะเลทะเลเป็นเส้นทางเดินทางเพื่อวัตถุประสงค์ด้านการติดต่อค้าขาย การทหาร เป็นหลัก แต่ในปัจจุบัน การคมนาคมทางทะเลก็ยังถูกใช้เพื่อการสารวจทรัพยากรทางทะเลและการท่องเที่ยวอีกด้วย เมื่อมีการใช้ประโยชน์ในทะเลมากมาย ย่อมก่อให้เกิดปัญหาภาวะมลพิษตามมาอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ ซึ่งปัญหาหนึ่งที่เป็นที่สนใจและเป็นปัญหาสาคัญคือภาวะมลพิษจากขยะที่ก่อให้เกิดปัญหาต่อสิ่งแวดล้อมในทะเลอย่างมากวิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาและวิเคราะห์ถึงภาวะมลพิษจากเรือเดินทะเลว่าด้วยการปล่อยทิ้งขยะจากปฏิบัติการของเรือเดินทะเลว่ามีลักษณะอย่างไร และมีกฎหมายหรือมาตรการระหว่างประเทศอะไรบ้างที่เกี่ยวข้อง ซึ่งจากการศึกษาพบว่ามาตรการระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้องปรากฏอยู่ในอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ.1982 (United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS)) และอนุสัญญาว่าด้วยการป้องกันภาวะมลพิษจากเรือ ค.ศ.1973 และพิธีสาร ค.ศ.1978 (International Convention for the Prevention of Pollution from Ships 1973 and the Protocol of 1978 (MARPOL 73/78)) ในภาคผนวกที่ 5 (Annex V) โดยประเทศไทยได้เข้าเป็นภาคีของอนุสัญญาทั้งสองแล้ว แต่ยังไม่ได้เป็นภาคีในส่วนของภาคผนวกที่ 5 แห่งอนุสัญญา MARPOL 73/78 อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันประเทศไทยมีท่าทีที่จะเตรียมเข้าเป็นภาคีในภาคผนวกดังกล่าว โดยการจะเข้าเป็นภาคีต้องมีความพร้อมด้านกฎหมายภายในของประเทศให้มีความสอดคล้องกับหลักเกณฑ์ของอนุสัญญา UNCLOS ว่าการควบคุมภาวะมลพิษจากเรือเดินทะเล และการบังคับใช้กฎหมายให้สามารถเป็นไปยังครอบคลุมทุกพื้นที่ในเขตอานาจของตน ไม่ว่าจะเป็นในฐานะรัฐเจ้าของธง (flag states) รัฐชายฝั่ง (coastal states) และรัฐเจ้าของท่าเรือ (port states) และมาตรการของ MARPOL 73/78 ว่าด้วยข้อบังคับเกี่ยวกับการควบคุมการปล่อยทิ้งขยะจากเรือเดินทะเลโดยตรงจากการศึกษาเบื้องต้นพบว่า ประเทศไทยมีมาตรการทางกฎหมายว่าด้วยการควบคุมภาวะมลพิษทางทะเลจากเรือ โดยปรากฏเป็นส่วนหนึ่งในกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับเรือหลายฉบับ แต่ยังไม่มีความแน่ชัดว่าครอบคลุมไปถึงการควบคุมการปล่อยทิ้งขยะจากเรือเดินทะเลมากน้อยเพียงมด อีกทั้งกฎหมายหลายฉบับที่มีอยู่ในปัจจุบันยังมีปัญหาเกี่ยวกับเขตการบังคับใช้กฎหมายที่ยังไม่ครอบคลุมพื้นที่ทางทะเลทุกส่วนของประเทศไทย รวมไปถึงอานาจเจ้าหน้าที่ในการบังคับใช้กฎหมายที่ยังไม่ชัดเจนเพียงพอ